Doradca Podatnika 48/2006 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Jako osoba odpowiedzialna w spółce za prawidłowe rozliczenie podatku w urzędzie skarbowym dbam o dokonywanie przelewu należności podatkowych na rachunek organu podatkowego i składanie deklaracji na czas. Jednakże z powodu długotrwałej choroby deklarację PIT-4 za ostatni miesiąc złożyłam z opóźnieniem, wraz z prośbą o zastosowanie w stosunku do mnie instytucji czynnego żalu, gdyż dowiedziałam się, że takie zachowanie jest aktualnie karane. Czy zobowiązana jestem wobec tego składać każdą deklarację niezależnie od tego, czy dotyczy ona osiągniętego dochodu czy też samych pobranych zaliczek na podatek?

Już prawie rok obowiązują przepisy, które różnicują odpowiedzialność podatników i płatników za niewywiązywanie się z obowiązków podatkowych. Na gruncie ustawy - Kodeks karny skarbowy (dalej: k.k.s.) rozróżnić należy dwa odrębne wykroczenia skarbowe wprowadzające karalność zachowania, polegające na samym niezłożeniu w terminie deklaracji (lub oświadczenia). Stanowią one czyny zabronione indywidualne - pierwszy dotyczy tylko podatnika, drugi tylko płatnika.

Wykroczeniem skarbowym z art. 56 § 4 k.k.s. jest niezłożenie przez podatnika w przepisanym prawem terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia, mimo iż ujawniony został podmiot lub podstawa opodatkowania.

Czyn ten obwarowany jest - po pierwsze - wymogiem, by podmiotem zobowiązanym do złożenia w ustawowym terminie deklaracji lub oświadczenia był podatnik, a więc w myśl przepisu art. 7 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.) osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu, oraz - po drugie - koniecznością wystąpienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania.


Oznacza to, iż niezłożenie w terminie ustawowym przez podatnika deklaracji "zerowej" nie będzie wyczerpywało jednego ze znamion wykroczenia skarbowego z art. 56 § 4 k.k.s., tj. konieczności wystąpienia podstawy lub przedmiotu opodatkowania i nie będzie podlegało karze. Zgodnie z aktualnie obowiązującym orzecznictwem sądowym w zakresie VAT już w momencie upływu terminu do złożenia deklaracji lub oświadczenia, podstawa lub przedmiot opodatkowania muszą być ujawnione.

Inaczej przedstawia się sytuacja dotycząca nieterminowego złożenia deklaracji przez płatnika, co stanowi wykroczenie skarbowe z art. 79 § 2 k.k.s. Jest to nowy czyn zabroniony w k.k.s., wprowadzony ustawą z 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie17 grudnia 2005 r.

Ustawodawca w takim przypadku przewiduje odpowiedzialność płatnika, a więc osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, obowiązanej na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu (art. 8 o.p.).


Dlatego jako osoba zajmująca się i odpowiedzialna za sprawy finansowe spółki w myśl art. 9 § 3 k.k.s. zobowiązana jest Pani w jej imieniu jako podatnika do terminowego składania zarówno deklaracji, jak i oświadczenia, zaś jako płatnika - do terminowego składania deklaracji.

Zapobiegawcze złożenie przez Panią pisma w trybie art. 16 k.k.s., tj. czynnego żalu, równocześnie z deklaracją PIT-4 po terminie uznać należy za działanie wysoce trafione i niewątpliwie skuteczne, zapewniające Pani całkowitą bezkarność, pod warunkiem że zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych zatrudnionych przez reprezentowaną przez Panią spółkę wpłacona została w ustawowym terminie bądź najpóźniej wraz ze złożeniem czynnego żalu, albo ostatecznie na wezwanie organu podatkowego w trybie art. 16 § 2 k.k.s. Ponadto na uwadze mieć należy, iż omawiane wykroczenia skarbowe popełnione być mogą, zgodnie z treścią art. 4 § 1 i 2 k.k.s., jedynie umyślnie i tylko w takim kontekście rozpatrywane przez finansowe organy postępowania przygotowawczego.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.