zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (cz. 1)

prof. Joanna Runge-Lissowska
sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego

Każde pismo procesowe musi odpowiadać warunkom określonym przepisami, od tego bowiem zależy, czy wywoła ono pożądany przez stronę skutek. Skarga do WSA nie jest tylko zwykłym pismem strony, a pismem kwalifikowanym zawierającym dodatkowe elementy.

Skarga do sądu administracyjnego ma już swoją historię. Po raz pierwszy, jako instytucja wszczynająca postępowanie sądowo-administracyjne, została wprowadzona przepisami ustawy z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 4, poz. 8). Pierwotnie pomyślana była jako skarga tylko na decyzje i tylko w sprawach wymienionych enumeratywnie w art. 196 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.).

Katalog orzeczeń i aktów organów administracji oraz spraw, w których mogły być wnoszone skargi do sądu administracyjnego, na przestrzeni lat się poszerzał, przede wszystkim poprzez nowelizacje art. 196 k.p.a., jak też na skutek zmian systemowych, jakie dokonały się w Polsce po 1989 r., w tym utworzenia samorządu terytorialnego.

Regulacja w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego, zawarta w k.p.a. i do której miały odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.), była już niewystarczająca, i wobec tego 30 września 1995 r. weszła w życie ustawa z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.), zwana dalej "ustawą o NSA".

Właściwość i zakres działania NSA określony został w art. 16 ust. 1 tej ustawy i przepis ten również enumeratywnie wymieniał katalog spraw, w których można było wnieść skargę do NSA. Nastąpiła jednak istotna różnica w ustaleniu kognicji sądu w stosunku do tego, jak miało to miejsce pod rządami działu VI k.p.a.

Artykuł 196 § 2 k.p.a. wymieniał jako sprawy, w których mogła być wniesiona skarga do NSA, dziedziny prawa administracyjnego - prawo administracyjne materialne (np. skargi na decyzje w sprawach cen, opłat i stawek taryfowych, w sprawach zobowiązań podatkowych i innych świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy o podatkach, oraz należności celnych).

Z kolei art. 16 ust. 1 ustawy o NSA jako sprawy, w których służyła skarga, wyliczał orzeczenia organów administracji publicznej (decyzje, postanowienia, na które służy zażalenie oraz kończące postępowanie w sprawie, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie), inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, akty prawa miejscowego (uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów administracji rządowej), inne uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej oraz akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

NSA rozpatrywał także skargi na bezczynność organów, ponieważ zarówno art. 216 § 2 k.p.a., jak i art. 17 ustawy o NSA przewidywały wnoszenie skarg w tym zakresie, przy czym art. 216 § 2 k.p.a. dopuszczał te skargi tylko w sprawach wymienionych w art. 196, a art. 17 ustawy o NSA w sprawach, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 (decyzje, postanowienia, inne akty i czynności).

WAŻNE
Do wojewódzkiego sądu administracyjnego służy skarga w sprawach na:

  1. decyzje administracyjne,
  2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
  3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
  4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
  5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,
  6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,
  7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,
  8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.

Obecnie obowiązująca ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwana dalej "ppsa", w art. 3 § 2 zawiera katalog spraw, w których mogą być wnoszone skargi, i jest on skonstruowany na takiej samej zasadzie jak art. 16 ustawy o NSA. Instytucja skargi znana była prawu administracyjnemu jeszcze przed wejściem w życie cyt. ustawy z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Kodeks postępowania administracyjnego w dziale "Skargi i wnioski" (po wejściu w życie kodeksu dział IV, obecnie dział VIII) zawiera regulacje dotyczące skarg, jednak unormowania tego działu nie odnoszą się do skargi jako instytucji wszczynającej postępowanie sądowoadministracyjne.

Skargi, o których mowa w dziale VIII k.p.a., są instrumentem kontroli społecznej nad działaniem organów administracji publicznej (państwowej i samorządowej) oraz organizacji i instytucji społecznych. Ten rodzaj skargi stanowi realizację gwarantowanego art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa każdego obywatela do składania petycji, wniosków i skarg w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej.

Tryb rozpatrywania petycji, wniosków i skarg Konstytucja nakazuje określić ustawie i stąd w art. 221 k.p.a. przewidziane jest dla każdego prawo składania petycji, skarg i wniosków do wskazanych w art. 63 Konstytucji organów i instytucji. Przedmiotem tej skargi może być np. zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez organy, przez pracowników tych organów, a także naruszenie praworządności lub interesów wnoszących skargę czy przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.

Celem skargi jest ocena skutków działania organów lub ich pracowników i wdrożenie postępowania naprawczego. Wniesienie takiej skargi pociągać może za sobą także skutki procesowe, różne w zależności od tego, w jakim czasie została ona złożona.

Skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę, jeżeli zaś pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu (art. 233 k.p.a.).

Natomiast w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu, a pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu.

WAŻNE
Skarga do sądu administracyjnego i skarga regulowana przepisami k.p.a. nie są zatem takimi samymi instytucjami.

Skarga, o której mowa w dziale VIII k.p.a., jest skargą obywatelską, która ma zwrócić uwagę właściwego organu na nieprawidłowości i zaniedbania, jej skutkiem procesowym może być wszczęcie postępowania, ale przed organem administracji, a nie przed sądem administracyjnym.

Ponadto skarga obywatelska zawsze pozostawała poza kognicją NSA i nadal pozostaje. Skarga do sądu administracyjnego jest natomiast realizacją wynikającego z art. 45 Konstytucji RP prawa każdego do rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Skarga jako pismo strony

Uprzednio obowiązujące przepisy dotyczące skargi do sądu administracyjnego odwoływały się do przepisów k.p.c. w sprawach nimi nieuregulowanych. Przepisy działu VI k.p.a., traktujące o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, nie zawierały regulacji w zakresie wymagań co do warunków formalnych skargi i jej zawartości, odsyłając w art. 211 do przepisów k.p.c., w tym o rewizji w postępowaniu cywilnym.

Ustawa o NSA w art. 37 określała wprawdzie warunki formalne skargi, jednak w pozostałym zakresie również odsyłała do k.p.c.. Skarga do NSA była zatem pismem procesowym w rozumieniu art. 125 k.p.c. Obecnie obowiązujące ppsa zawiera kompletną regulację dotyczącą skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W dziale III "Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym" rozdział pierwszy dotyczy pism w postępowaniu sądowym, rozdział drugi zaś skargi do sądu administracyjnego.

Skarga do sądu administracyjnego powinna czynić zadość wymaganiom pism w postępowaniu sądowym, a nadto zawierać elementy jej właściwe. Jest ona zatem pismem w postępowaniu sądowym, będącym "pismem strony". Pismo w postępowaniu sądowoadministracyjnym definiuje art. 45 ppsa. W jego rozumieniu pismo w postępowaniu sadowym (pismo strony) zawiera wnioski i oświadczenia stron.

Jest to w pewnym sensie odpowiednik art. 125 k.p.c., zgodnie z którym pisma procesowe obejmują wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą. Definicja pisma strony, zawarta w art. 45 ppsa, jest dwojakiego rodzaju, określa je bowiem, posługując się elementami podmiotowymi i przedmiotowymi. Z jednej strony odwołuje się do podmiotu wnoszącego pismo - strony postępowania, z drugiej do jego treści i celu.

Pismem w postępowaniu sądowym jest więc pismo wniesione przez stronę, zawierające jej wnioski i oświadczenia skierowane do wojewódzkiego sądu administracyjnego, które ma wywołać określony skutek prawny - wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie bądź przedstawienie sądowi stanowiska w toku postępowania. Ustawa nie definiuje pojęcia "wniosku" ani "oświadczenia".

Wnioski pisma w postępowaniu sądowym można określić jako zawierające żądania strony zgłaszane sądowi, mogące dotyczyć: kwestii merytorycznych co do rozstrzygnięcia sądu (np. uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji), formalnych, procesowych (np. zawieszenie lub umorzenie postępowania, odroczenie rozprawy) czy ubocznych, incydentalnych (np. kosztów postępowania)1.

Możliwy jest też inny podział wniosków: na takie, które zmierzają do wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym (np. zwolnienie z kosztów sądowych, wymierzenie organowi grzywny) lub są składane w toku postępowania (np. wyłączenie sędziego, rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi)2.

WAŻNE
Zawarte w piśmie strony wnioski mogą mieć zatem różną nazwę, ale celem wniosku jest przedstawienie sądowi żądania co do rozstrzygnięcia w sprawie. Oświadczeniami są natomiast stanowiska strony w sprawie, a wśród nich można wyróżnić oświadczenia woli (np. cofnięcie skargi) lub oświadczenia wiedzy (np. ustosunkowanie się do twierdzeń strony przeciwnej)3.

Podmiotem, który wnosi pismo w postępowaniu sądowym, jest strona. Krąg podmiotów mogących brać udział w postępowaniu jest dość szeroki, a określają go art. 32, 33 i 8 ppsa. Artykuł 32 ppsa określa podmioty będące stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej i zgodnie z nim są to skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.

Jednakże art. 33 rozszerza krąg podmiotów mogących brać udział w postępowaniu, a co za tym idzie - składać pisma, o uczestników postępowania, przy czym są to uczestnicy na prawach strony i uczestnicy. Uczestnikiem na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a choć nie wniosła skargi, jednak wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 1), natomiast uczestnikiem może być osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, nie wniosła skargi, ale wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego.

Ta osoba ma prawo zgłoszenia udziału w charakterze uczestnika, ale o prawie tym rozstrzyga sąd postanowieniem.

WAŻNE
Oprócz osób, których udział w postępowaniu sądowym wynika z ich interesu prawnego, przepisy wskazują podmioty, których prawo do udziału w postępowaniu bierze się ze sprawowanej funkcji lub prowadzonej działalności. Do pierwszej grupy należy prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich, do drugiej - organizacje społeczne.

Artykuł 8 ppsa uprawnia prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich do wzięcia udziału w każdym toczącym się postępowaniu, jak również do domagania się wszczęcia postępowania poprzez wniesienie skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia czy skargi o wznowienie postępowania, i wówczas przysługują im prawa strony.

Jednak wszczęcie przez te podmioty postępowania sądowego czy wzięcie udziału w już toczącym się postępowaniu zależy od oceny tych organów, czy ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela wymaga takiego działania.

W tym przypadku o uczestnictwie w postępowaniu sądowym nie decyduje sąd administracyjny, jak w przypadku uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2, ale ich wola, wynikająca z oceny stanu sprawy pod kątem zadań, jakie przypisane zostały tym organom.

Natomiast organizacja społeczna, zarówno posiadająca osobowość prawną, jak i jej niemająca (art. 25 § 4 ppsa), może, na podstawie art. 33 § 2 ppsa, w imieniu innych osób zgłosić udział w charakterze uczestnika, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej działalności statutowej. Jednak o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu decyduje sąd, tak jak i w przypadku uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2.

Organizacja społeczna nie została zatem zrównana w prawach z prokuratorem czy Rzecznikiem Praw Obywatelskich, ale z uczestnikiem postępowania, bowiem o jej udziale w postępowaniu decyduje sąd. Artykuł 45 ppsa definiujący pismo w postępowaniu sądowym nie zawiera unormowania co do języka, w jakim powinno ono być sporządzone.

W Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski, o czym przesądza art. 27 Konstytucji RP, i każde pismo wnoszone do sądu administracyjnego, aby mogło osiągnąć zamierzony skutek, musi być sporządzone w tym języku. Taki obowiązek wynika zresztą wprost z art. 5 ust. 2 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. nr 90, poz. 999 ze zm.), który nakazuje, aby oświadczenia woli, podania i inne pisma składane organom wymienionym w art. 4 tej ustawy były sporządzone w języku polskim.

Artykuł 4 jako organy, w których język polski jest językiem urzędowym, wymienia m.in. konstytucyjne organy państwa, do których oczywiście należą sądy administracyjne, sprawujące wymiar sprawiedliwości w RP (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP).

Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zatem pismem strony, którego celem jest wszczęcie postępowania sądowego, zawierającym jej wnioski i oświadczenia, sporządzonym w języku polskim. Na marginesie tylko należy podkreślić, że nie są pismami strony, w rozumieniu art. 45 ppsa, pisma kierowane przez sąd do podmiotów biorących udział w postępowaniu sądowym, są to pisma sądowe, podlegające odrębnej regulacji.

Elementy skargi

WAŻNE
Każde pismo procesowe musi odpowiadać warunkom określonym przepisami, od tego bowiem zależy, czy wywoła ono pożądany przez stronę skutek.

Pisma strony w postępowaniu sądowym można podzielić na zwykłe i kwalifikowane4, a także pierwsze i dalsze pisma w sprawie. Pismo zwykłe powinno odpowiadać warunkom ogólnym, przewidzianym dla każdego pisma w postępowaniu sądowym, natomiast pismo kwalifikowane oprócz spełnienia wymogów pisma zwykłego musi zawierać elementy tylko jemu przypisane. Warunki ogólne dotyczące pism zwykłych określa art. 46 ppsa.

Jednak skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest tylko zwykłym pismem strony, lecz należy je uznać za pismo kwalifikowane, gdyż obok wymogów przewidzianych dla pisma zwykłego musi ona mieć dodatkowe elementy, przewidziane tylko dla niej przez art. 57 § 1 ppsa. Każde pismo zwykłe lub kwalifikowane może być pierwszym lub dalszym w sprawie, a różnią się one tylko ilością zawartych w nich elementów, gdyż pierwsze pisma powinny zawierać więcej danych dotyczących stron postępowania.

Pismo strony składa się z danych adresowych (sądu, strony i uczestników, organu), treści merytorycznej i niezbędnych załączników. Warunki ogólne każdego pisma procesowego, w tym skargi do sądu administracyjnego, określa art. 46 ppsa. Zgodnie z tym przepisem pismo strony powinno zawierać:

1) dane adresowe:

a) oznaczenie sądu, do którego jest kierowane - przepis ten nie wskazuje, jak należy dokonać oznaczenia sądu i wobec tego pomocne są przepisy dotyczące organizacji sądów administracyjnych5. Oznaczając sąd, podaje się jego nazwę i siedzibę, zatem określa się go na tyle dokładnie, aby pismo trafiło do sądu właściwego. Prawidłowe oznaczenie sądu pozwala na ustalenie właściwości zarówno miejscowej, jak i rzeczowej sądu administracyjnego, co przyspiesza postępowanie, nie wymaga dodatkowych czynności sądu. Oznaczenie sądu nie polega natomiast na wskazaniu wydziału orzeczniczego;
b) imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników - stroną postępowania może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.

Przy oznaczeniu strony, która jest osobą fizyczną, wystarczy podanie imienia oraz nazwiska, jeśli zaś stroną jest osoba prawna lub jednostka niemająca osobowości prawnej, należy wskazać pełną nazwę oraz siedzibę6. Jeżeli stroną jest osoba nieposiadająca zdolności procesowej, należy podać dane przedstawiciela ustawowego, a jeśli strona działa przez pełnomocnika, jego dane.

WAŻNE
Doradca podatkowy może być pełnomocnikiem strony, ale tylko w ograniczonym zakresie. Jego możliwość działania w tym charakterze określa art. 41 ust. 2 ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2002 r. nr 9, poz. 86 ze zm.), uprawniając doradcę podatkowego do zastępowania strony jedynie w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. W innych sprawach, np. celnych, doradca nie może występować w tym charakterze7.

Wspomniany podział na pierwsze i dalsze pisma strony w sprawie ma znaczenie przy podawaniu danych adresowych. Pierwsze pismo powinno zawierać, obok imienia i nazwiska lub nazwy stron, także: - miejsce zamieszkania, jeśli składa je osoba fizyczna.

Wyjaśniając pojęcie miejsca zamieszkania, należy odwołać się do art. 25 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), który przez nie rozumie miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pobyt stały nie musi oznaczać zameldowania na stałe pod określonym adresem, choć najczęściej temu odpowiada.

Jest to natomiast miejsce w "określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów"8.

Oznaczenie miejsca zamieszkania to wskazanie danych adresowych (ulica, numer domu, mieszkania, kod pocztowy), w razie zaś braku miejsca zamieszkania konieczne jest podanie adresu do doręczeń, tj. danych jak w przypadku miejsca zamieszkania, z jedną modyfikacją. Art. 65, regulujący sposoby doręczeń pism przez sąd, w § 3 stanowi, że pismo może być doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej i dane dotyczące tych nośników mogą być wskazane jako adres do doręczeń, - siedzibę strony - w piśmie składanym przez osobę prawną lub jednostkę nieposiadającą osobowości prawnej wskazuje się siedzibę wnoszącego je podmiotu.

Tak jak w przypadku miejsca zamieszkania osoby fizycznej, jeśli idzie o siedzibę, również należy odwołać się do k.c., do art. 41, który przez siedzibę strony rozumie miejscowość, w której siedzibę ma organ zarządzający9, - dane przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, jeśli pismo strony jest przez nich wnoszone, - przedmiot sprawy - określa rodzaj postępowania, jakiego domaga się podmiot wnoszący pismo, co łączy się z oznaczeniem rodzaju pisma, o czym mowa niżej.Każde dalsze pismo strony powołuje się już tylko na sygnaturę akt;

2) oznaczenie rodzaju pisma - jest nadaniem pismu tytułu zgodnego z jego treścią i zamiarem, w jakim jest wnoszone. Ten element pisma można powiązać także z podziałem na pierwsze pisma w sprawie, zmierzające do wszczęcia postępowania sądowego, i dalsze pisma. Pierwszym pismem jest skarga, skarga kasacyjna, dalszymi mogą być różnego rodzaju wnioski związane z toczącym się postępowaniem (np. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o przyznanie prawa pomocy) lub pisma będące odpowiedzią na pismo strony przeciwnej (np. odpowiedź na skargę).

Oznaczenie rodzaju pisma, a więc nadanie mu nazwy wskazuje także stronę, od której pochodzi (np. skarga - skarżący, odpowiedź na skargę - organ). Jeżeli wnoszone pismo jest pierwszym pismem w sprawie, należy również podać jej przedmiot, o czym mowa wyżej. Oba te elementy, rodzaj pisma i przedmiot sprawy, pozwalają na dokładne ustalenie zamiaru wnoszącego pismo i wszczęcie właściwego postępowania;

3) osnowę wniosku lub oświadczenia - to treść wnoszonego pisma, zależna od jego rodzaju, zawierająca oświadczenia woli lub wiedzy. Ta część pisma strony może być uzasadniona lub poparta dowodami, choć art. 46 ppsa tego nie wymaga;

4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Jak należy podpisywać pismo strony, przepisy ppsa nie wyjaśniają. Art. 46 ppsa jest dokładnym odwzorowaniem art. 126 k.p.c., z wyjątkiem § 1 pkt 3, dlatego w tej kwestii należy się odwołać do zasad obowiązujących w procedurze cywilnej, wypracowanych w orzecznictwie.

Sąd Najwyższy wypowiadał się na temat podpisu w uchwałach z 28 kwietnia 1973 r., III CZP 78/72 /OSN 1973 /12/207/ i z 30 grudnia 1993 r., III CZP 146/93 /OSN 1994/5/94/, a choć pierwsza uchwała dotyczyła podpisu na testamencie, druga na wekslu, to jednak zasady w nich podane trzeba odnieść do podpisu pisma procesowego, a na gruncie ppsa pisma strony.

Sąd Najwyższy uznał, że podpis wystawcy weksla musi obejmować co najmniej nazwisko, natomiast w przypadku testatora podpis jako znak ręczny określonej osoby powinien w swoim brzmieniu wskazywać tę osobę, a co najmniej, w powiązaniu z innymi okolicznościami, pozwalać na jej identyfikację, co w utrwalonej praktyce za ważny pozwala uznać nie tylko podpis imieniem i nazwiskiem lub samym nazwiskiem, ale najczęściej skrót podpisu, podpis nieczytelny, będący "godłem" podpisu.

Tak więc podpis musi być własnoręczny, zawierać przynajmniej nazwisko, a jeśli jest nieczytelny, to pozwalać na identyfikację podpisującego się, co wymaga pewnej precyzji w oznaczeniu strony (o czym w pkt 1).

Natomiast faksymile nie może zastępować podpisu. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje osoba przez nią upoważniona, podając przyczynę, dla której strona sama się nie podpisała. Nie jest wymagana szczególna forma upoważnienia do złożenia podpisu za stronę, wystarczy powołanie się na upoważnienie. Jednak złożenie podpisu za stronę nie może polegać na tym, że osoba upoważniona podpisze się nazwiskiem strony, muszą to być dane tej osoby, która podpisuje pisma za stronę niemogącą złożyć podpisu, z jej upoważnienia. Jeżeli pismo wnosi podmiot niebędący osobą fizyczną, powinno być ono podpisane przez osoby będące jej reprezentantami uwidocznionymi bądź w Krajowym Rejestrze Sądowym (osoby prawne), bądź których uprawnienie do działania w imieniu tego podmiotu wynika z aktów organizacyjnych (np. statutu);

5) wymienienie załączników - to podanie rodzaju i liczby załączników, przy czym tak jak to wskazuje art. 46 § 1 pkt 5, ich wykaz zwyczajowo umieszcza się na końcu pisma, jednak nie jest błędem wskazanie ich w treści pisma, zwłaszcza przy powoływaniu się na dokument stanowiący dowód w sprawie. Konieczne jest wyszczególnienie wszystkich załączników, jakie składane są wraz z pismem;

6) dołączenie pełnomocnictwa - art. 46 § 3 wymaga, aby przy pierwszej czynności procesowej, jeśli dokonuje jej pełnomocnik, dołączyć pełnomocnictwo, które powinno być także wymienione jako załącznik do wnoszonego pisma. Fakt, iż pełnomocnik wnoszący pismo do sądu administracyjnego reprezentował stronę w postępowaniu administracyjnym i złożył pełnomocnictwo do akt administracyjnych, nie zwalnia go z obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa przy pierwszej czynności dokonywanej przed sądem. W takiej sytuacji powinien on sporządzić uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z dokumentu będącego w aktach administracyjnych10;

7) załączenie odpisów pisma i odpisów załączników - do wnoszonego pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy wszystkich wymienionych w nim załączników. Liczba odpisów jest zależna od liczby podmiotów uczestniczących w postępowaniu, ponieważ odpisy pisma i odpisy załączników mają być doręczone stronom, o czym stanowi art. 47 § 1 ppsa. Wyjątkowo tylko art. 76 § 1 ppsa zezwala na doręczenie pełnomocnikowi kilku osób jednego egzemplarza pisma i załączników, a § 3 tego przepisu doręczenie tylko jednemu pełnomocnikowi, nawet jeśli strona ustanowiła ich kilku. Odpisami pisma strony i jego załączników mogą być również fotokopie bądź wydruki poczty elektronicznej.

Odpisy pisma lub załączników mogą być wykonane różną techniką, jednak tak, aby całkowicie odzwierciedlały oryginał. Art.76 § 2 ppsa wskazuje, że mogą to być fotokopie bądź wydruki komputerowe, wymagając, aby tak sporządzone odpisy zostały uwierzytelnione. Jednakże przykładowe wskazanie przez ten przepis sposobów dokonania odpisu pisma i konieczność uwierzytelnienia nie oznacza, że tylko odpisy wykonane tą techniką powinny być uwierzytelnione.

WAŻNE
Odpisy wykonane każdą techniką wymagają uwierzytelnienia przez stronę. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mają szczególne uprawnienie, przyznane art. 37 § 1 zdanie drugie ppsa, do uwierzytelniania odpisu udzielonego im pełnomocnictwa.

Podstawa prawna
  • ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)


  1. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 117.
  2. B. Dauter, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 112.
  3. J.P. Tarno, Prawo ..., s. 117.
  4. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005 r. str, 202.
  5. Art. 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), rozporządzenie Prezydenta RP z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 72, poz. 652), rozporządzenie Prezydenta RP z 13 sierpnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 187, poz.1927).
  6. Wskazując dane osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, należy podać jej dane, a nie nazwę firmy, pod jaką prowadzi działalność, por. uchwała SN z 18 grudnia 1992 r., III CZP 152/92, Lex nr 9091; danymi spółki cywilnej są imiona i nazwiska wszystkich wspólników oraz ich adresy, por. post. SN z 3 lutego 1995 r., II CRN 157/94 OSNC 1995 7-8/116.
  7. Por. wyrok NSA z 14 lipca 2004 r., GSK 693/04 ONSAiwsa 2005 1/6.
  8. Por. wyrok NSA z 14 maja 2001 r., V S.A. 1496/00, Lex nr 54454.
  9. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą jako siedzibę wskazuje miejsce zamieszkania, gdyż taki podmiot nie ma siedziby - por. post. SN z 26 stycznia 1993 r., II CRN 74/92 OSP 1993 10/193; w postanowieniu z 28 lutego 1991 r., II CZ 261/90, niepubl., Sąd Najwyższy uznał, że jako wskazanie siedziby strony wystarczy podanie nazwy miejscowości, kodu i skrytki pocztowej, jednak ta teza nie przyjęła się w praktyce jako zbyt liberalna, K. Kołakowski w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I pod redakcją K. Piaseckiego, Warszawa 1996 r., str. 451.
  10. Por. wyrok NSA z 20 marca 2001 r., V S.A. 2663/00, Lex nr 50112. Nadto należy przypomnieć o konieczności opłacenia pełnomocnictwa, zwłaszcza w związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2007 r. nowych przepisów o opłacie skarbowej. Wprawdzie ppsa nie zawiera żadnych uregulowań w tej kwestii i brak opłaty nie pociąga za sobą ujemnych skutków z punktu widzenia zachowania warunków formalnych skargi, jednak przepisy o opłacie skarbowej obligują sądy do informowania organów podatkowych o przypadkach nieuiszczenia należnych opłat skarbowych. Opłata za pełnomocnictwo, jego odpis lub wypis wynosi 17 zł, uiszcza się ją wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) gotówką lub na rachunek, a dowód zapłaty dołącza do składanego pełnomocnictwa, odpisu, wypisu (patrz ustawa z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. nr 225, poz. 1635 oraz rozporządzenie Ministra Finansów z 21 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu (Dz.U. nr 246, poz. 1804).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
Fiskus
WYBRANY NUMER: 9-10/2007
DATA WYDANIA: 0000-00-00

Komentarze

Mniejsze dochody z akcyzy do budżetu

Aktualności

Współodpowiedzialność za długi małżonków takűe przy rozdzielności majątkowej
Syndyk tylko z licencją
Wyższe kary za wykroczenia
E-deklaracje na podatek transportowy

VAT

Przychody biura rachunkowego a VAT
Dostawa towarów przez organy egzekucyjne
Europejskie regulacje VAT ignorują rozwój mediów cyfrowych

PIT

Bilansowe i podatkowe rozliczanie przychodów i kosztów w czasie
Dochody z tytułu udziału w zyskach związanych z likwidacją spółek kapitałowych

Opinie

Uprawnienia wywiadu skarbowego a ochrona konstytucyjnych praw jednostki

Procedury

Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym przed NSA (cz. 2)
Kilka słów o mediacji w podatkach
Jak się poskarżyć na opieszały sąd i uzyskać odszkodowanie od Skarbu Państwa
Proces karnoskarbowy bez udziału sprawcy

Przestępstwa gospodarcze

Przestępstwo przekupstwa menedżerskiego - art. 296a k.k. (cz. 2)

Egzamin na doradcę podatkowego

Ordynacja podatkowa

Autorytety o...

Jedna "europejska" podstawa opodatkowania - projekt CCCTB

Sukcesja podatkowa

Prawa i obowiązki następców prawnych
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler