zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Ograniczenie odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej

Michał Koralewski
aplikant radcowski

Prowadzę dwuosobową spółkę cywilną. Wspólnik bez mojej wiedzy zaciąga zobowiązania na spółkę, a zakupiony towar sprzedaje poza spółką. Jak mogę uniknąć odpowiedzialności finansowej za zaciągnięte zobowiązania? Jak mogę zabez- pieczyć się przed tego rodzaju praktykami?

Jedną z charakterystycznych cech spółki cywilnej jest solidarna odpowiedzialność wspólników za jej zobowiązania (art. 864 kodeksu cywilnego, dalej: k.c.). Odpowiedzialności tej nie można ograniczyć ani wyłączyć ze skutkiem wobec osób trzecich, odmienne zaś postanowienie takiej umowy nie jest skuteczne wobec wierzycieli.

Wspólnik może bronić się przed odpowiedzialnością za zaciągnięte przez drugiego wspólnika zobowiązania, podnosząc zarzut naruszenia przez wspólnika działającego zasad reprezentacji spółki. Sposób reprezentacji określa umowa spółki lub 865 k.c., gdy brak jest stosownego zapisu w umowie.

WAŻNE
W sprawie z powództwa wierzyciela spółki cywilnej przeciwko jej wspólnikom o zapłatę wierzytelności, za którą pozwani odpowiadają solidarnie, każdy z pozwanych może bronić się zarzutami, które są wspólne wszystkim dłużnikom, jak też takimi, które przysługują poszczególnym wspólnikom osobiście. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 25 kwietnia 2002 r., sygn. akt I ACa 1370/01

Każdy wspólnik może samodzielnie prowadzić sprawy spółki nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki, wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na niepowetowane straty. Dokonanie zatem przez jednego wspólnika, bez uprzedniej uchwały wspólników, czynności nienależącej do wskazanych kategorii skutkuje naruszeniem zasad reprezentacji i pozwala drugiemu wspólnikowi podnieść wspomniany zarzut.

Rodzaje czynności

W przepisach nie zdefiniowano zwykłych czynności spółki, ich zak res należy zatem zawsze oceniać indywidualnie. Pod uwagę należy brać takie czynniki, jak: cel, rodzaj i rozmiar działalności spółki. Zwykłymi czynnościami spółki będą pospolite zakupy materiałów o stosunkowo niewielkiej wartości czy zawieranie umów dotyczących wykonywania czynności związanych z zakresem jej działalności gospodarczej. W przypadku zakupu towarów kryterium podziału czynności będzie ich wartość i cel zakupu.

Czynnością zwykłą będzie np. zakup materiałów biurowych, pobór i zapłata czynszu. Za taką czynność możne zostać uznany zakup drukarki czy też przeciętnego komputera. Nie będzie nią natomiast zakup drogiego sprzętu lub znacznej jego ilości - w zestawieniu z wysokością majątku spółki i generowanego przez nią zysku oraz jeśli nie mieści się to w zakresie działalności gospodarczej spółki. Z czynnością nagłą mamy do czynienia, gdy sytuacja wymaga niezwłocznego podjęcia działania przez jednego ze wspólników, a nie jest możliwe oczekiwanie na podjęcie uchwały przez wszystkich wspólników.

Dodatkowo niepodjęcie takiej czynności musi grozić znaczną stratą. Czynnościami takimi mogą być zarówno czynności prawne, jak i czynności faktyczne mieszczące się w zakresie zwykłych spraw spółki bądź przekraczające ten zakres. Są to np. czynności, dla których przewidziane są krótkie, ustawowe terminy i oczekiwanie na zebranie wspólników mogłoby spowodować uchybienie tym terminom. Przykładowo wykonanie uprawnień z rękojmi za wady rzeczy (art. 563 k.c.), z gwarancji (art. 577 § 2 k.c.) czy też podejmowane w ochronie interesu wspólników po zalaniu siedziby spółki.

Sposoby na ograniczenie swobody wspólnika

Formą ochrony wspólników przed działaniami jednego z nich jest określenie w umowie spółki lub uchwale sposobu reprezentacji spółki, np. ustanawiając reprezentację dwuosobową. Innym sposobem ograniczenia swobody wspólnika jest ustanowienie katalogu zwykłych czynności spółki czy też ograniczenie ich kwotowo.

Katalog czynności powinien być konstruowany z zachowaniem kryterium obiektywnego, tak aby również w ocenie kontrahentów dane czynności uznawane były za przekraczające zwykły zakres. Zmiany umowy spółki, jak również podjęcie uchwały określającej sposób reprezentacji wymaga współdziałania wspólników.

W sytuacji jego braku wspólnik niedziałający może bronić się przed dokonywaniem przez drugiego wspólnika określonych czynności poprzez wnoszenie przeciw nim sprzeciwu. Kodeks cywilny nie zastrzega dla sprzeciwu konkretnej formy ani wymogów formalnych, zbędne jest również uzasadnienie sprzeciwu.

Jego wniesienie uniemożliwia wspólnikowi samodzielne dokonanie zwykłych czynności spółki. Do ich podjęcia niezbędna staje się uprzednia uchwała wspólników (art. 865 § 2 k.c.). Sprzeciwianie się zwykłym czynnościom drugiego wspólnika wymaga ciągłej jego kontroli, niemniej jest skutecznym sposobem ich blokowania. Sprawą, od której wnosi się sprzeciw, może być przykładowo dokonywanie przez wspólnika bieżących zakupów na rzecz spółki.

WAŻNE
Wspólnik, dokonując czynności z zakresu zwykłych czynności spółki cywilnej czy też dokonując czynności nagłej przekraczającej ten zakres, działa we własnym imieniu, lecz w interesie także pozostałych wspólników, zgodnie z domniemaną ich wolą. Sprzeciw jednakże pozostałych wspólników powoduje, iż wspólnik ten traci umocowanie do podejmowania działań.

(Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14 maja 1997 r., sygn. akt I ACr 78/97)

Wskazać również należy, iż wspólnik, który działa na szkodę spółki i pozostałych wspólników, w sposób oczywisty narusza obowiązek współdziałania, co skutkuje jego odpowiedzialnością odszkodowawczą na zasadach ogólnych (art. 415 k.c.). Uzasadnia również wypowiedzenie udziałów w spółce przez drugiego wspólnika lub żądanie rozwiązania spółki przez sąd.

Podstawa prawna
  • ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
Poradnik Małej Firmy
WYBRANY NUMER: 23-24/2007
DATA WYDANIA: 2007-12-24

Interpretacje podatkowe

Nie stanowi kosztu dokształcanie osoby, która nie ma umowy o pracę
Tylko dokumenty papierowe mogą stanowić podstawę zapisu w księdze
Odliczenie VAT z tytułu naprawy powypadkowej leasingowanego samochodu

Pracodawca i pracownik

Jakie obowiązki ma pracodawca wobec telepracownika
Czym charakteryzuje się umowa o pracę na zastępstwo

Aktualności

Aktualności

Podatki i opłaty

Usługi o charakterze ciągłym
Dostawa gruntu z niedokończonym budynkiem a możliwość zastosowania zwolnienia z VAT
Czy do dostawy gruntu z niedokończonym budynkiem można zastosować zwolnienie od VAT? Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu takiej dostawy? Z chwilą gdy zaczęła obowiązywać obecna ustawa o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), czyli od 1
Wewnątrzwspólnotowa dostawa i możliwość zastosowania preferencyjnej stawki VAT
Faktura wystawiana przez agenta

Umowy i inne zobowiązania

Przekształcenie spółki cywilnej w komandytową a forma prowadzonej księgowości
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz