zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Udzielenie pełnomocnictwa – praktyczne wskazówki

Zgodnie z art. 96 kodeksu cywilnego umocowanie do działania w cudzym imieniu może się opierać na ustawie (tzw. przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Jak wskazuje praktyka, z udzieleniem pełnomocnictwa wiąże się wiele problemów. W niniejszym opracowaniu znajdą Państwo odpowiedzi na pytania związane m.in. z formą udzielenia pełnomocnictwa, jego wygaśnięciem czy skutkami dokonania czynności na podstawie pełnomocnictwa łącznego.
Czy pełnomocnictwo powinno być udzielone w szczególnej formie? Czy taka sama forma będzie obowiązywała przy odwołaniu pełnomocnictwa?

Co do zasady, zarówno udzielenie pełnomocnictwa, jak i jego odwołanie nie wymagają szczególnej formy. Od tej zasady przepisy przewidują dwa podstawowe wyjątki, tzn. udzielenie pełnomocnictwa ogólnego (do czynności tzw. zwykłego zarządu) wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Drugi istotny wyjątek wiąże się z koniecznością udzielenia pełnomocnictwa do dokonania określonej czynności prawnej w szczególnej formie, jeżeli taka forma jest potrzebna do ważności tej czynności prawnej. Przykładowo, skoro przeniesienie własności nieruchomości powinno być dokonane w formie aktu notarialnego, to pełnomocnictwo dla dokonania takiej czynności również musi być udzielone w formie aktu notarialnego. Podobnie, jeżeli zbycie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, to pełnomocnictwo do takiej czynności również musi być udzielone przynajmniej w tej formie.
Powyższe uwagi nie mają zastosowania do odwołania pełnomocnictwa. Przyjmuje się, że dla odwołania pełnomocnictwa nie jest konieczna żadna szczególna forma, nawet w wymienionych przypadkach.

Czy możliwe jest udzielanie dalszych pełnomocnictw przez pełnomocnika?

W związku z tym, że stosunek pełnomocnictwa opiera się na zaufaniu mocodawcy do jego przedstawiciela, obowiązujące przepisy określają, że w zasadzie pełnomocnik jest uprawniony do ustanowienia dalszych pełnomocników (tzw. substytutów lub pełnomocników substytucyjnych), ale tylko w ściśle określonych sytuacjach. Zgodnie z art. 106 k.c. pełnomocnik może ustanowić dla swojego mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika wyraźnie z treści pełnomocnictwa, z ustawy (np. pełnomocnictwo procesowe) lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (np. umowy zlecenia).

Jaki skutek wywiera czynność dokonana przez pełnomocnika posiadającego pełnomocnictwo łączne?

Pełnomocnictwo może być udzielone jednej osobie bądź wielu osobom. Jeżeli jest kilku pełnomocników, to mocodawca może określić, że ich działanie będzie skuteczne tylko w przypadku odpowiedniej współpracy.
Przykładowo, jeżeli mocodawca powołał trzech pełnomocników i zastrzegł konieczność łącznego działania przynajmniej dwóch z nich, to dopóki dwóch pełnomocników nie złoży w imieniu mocodawcy zgodnych oświadczeń woli, dokonywana przez nich czynność nie będzie mogła być uznana za skuteczną.

Prowadzimy firmę w formie spółki cywilnej (trzech wspólników). W zeszłym roku ustanowiliśmy pełnomocnika (pełnomocnictwo ogólne). Dwa tygodnie temu zmarł nasz wspólnik. Czy oznacza to, że pełnomocnictwo wygasło?

Pełnomocnictwo udzielone przez wspólników spółki cywilnej nie jest szczególną formą pełnomocnictwa, dlatego stosuje się zasady ogólne. Co prawda art. 101 § 2 k.c. stanowi, że pełnomocnictwo wygasa z chwilą śmierci mocodawcy, jeżeli jednak mocodawców jest kilku, należy przyjąć, że każdy z nich udzielił pełnomocnikowi odrębnego pełnomocnictwa, nawet gdy było to dokonane w jednym dokumencie. Z tych powodów śmierć któregokolwiek ze wspólników spółki powoduje jedynie wygaśnięcie stosunku pełnomocnictwa łączącego tego wspólnika z pełnomocnikiem, natomiast nie wpływa na ważność pełnomocnictw udzielonych przez pozostałych wspólników.

Czy zmiana zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wpływa na udzielone przez niego pełnomocnictwo?

Zmiany w organie spółki nie mają żadnego wpływu na treść udzielonego przez niego pełnomocnictwa, chyba że jest to wyraźnie uregulowane w treści pełnomocnictwa.
Pełnomocnictwo udzielone przez osoby działające jako członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (bądź innych podmiotów, np. spółek, spółdzielni czy stowarzyszeń) zgodnie z zasadami reprezentacji spółki powoduje zawiązanie stosunku prawnego pomiędzy pełnomocnikiem a spółką, a nie osobami członków zarządu. W związku z tym, jeżeli w organach spółki dochodzi do zmian osobowych, zdaniem autora nie wpływa to na ważność udzielonego wcześniej pełnomocnictwa. Wynika to przede wszystkim z faktu, że spółka jest podmiotem odrębnym, funkcjonującym samodzielnie w obrocie prawnym.
Swoboda umów dopuszcza jednak uregulowanie, że pełnomocnictwo wygasa z chwilą jakiejkolwiek (lub konkretnie wskazanej) zmiany osobowej w zarządzie spółki.

Czy dołączając pełnomocnictwo do różnego rodzaju pism (odwołań, zażaleń itp.), wystarczy dołączać kopie tego pełnomocnictwa z możliwością przedstawienia oryginału, kopie podpisane ponownie przez mocodawcę, czy też muszą to być kopie poświadczone notarialnie?

Dokonując czynności w imieniu mocodawcy, w pewnych sytuacjach pełnomocnik może być zobligowany przez przepisy prawa do dołączenia dokumentu poświadczającego udzielone mu pełnomocnictwa. Czasami taka konieczność może wynikać nie z przepisów, ale z ostrożności innych podmiotów, które dbając o swoje interesy, żądają od pełnomocnika stosownego oświadczenia mocodawcy.
W postępowaniu cywilnym, w myśl art. 89 § 1 k.p.c., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy bądź wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat i radca prawny, a także rzecznik patentowy, mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. W razie wątpliwości sąd może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu posiedzenia.
W postępowaniu administracyjnym i podatkowym, zgodnie z art. 33 § 2 k.p.a. i art. 137 § 2 o.p., pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone przez mocodawcę ustnie do protokołu. Jeżeli pełnomocnictwo jest pisemne, pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat lub radca prawny oraz rzecznik patentowy (lub doradca podatkowy) mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonych im pełnomocnictw (art. 33 § 3 k.p.a., art. 137 § 3 o.p.). W wyjątkowych sytuacjach organ administracji może nie żądać pełnomocnictwa (art. 33 § 4 k.p.a., art. 137 § 3a o.p.).
Jeżeli chodzi o inne czynności, np. zawarcie umowy, wylegitymowanie się pełnomocnictwem leży zwykle w interesie drugiej strony, która powinna sprawdzić, czy pełnomocnik rzeczywiście jest umocowany do dokonania stosownej czynności. Postępowanie to nie jest jednak regulowane żadnymi powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.

Kto może być pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym, a kto w podatkowym i cywilnym?

Zakres podmiotowy osób, które mogą występować jako pełnomocnicy w postępowaniu administracyjnym i podatkowym, został określony znacznie szerzej niż w postępowaniu cywilnym.
Zgodnie z art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony w postępowaniu administracyjnym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych, a zatem osoba pełnoletnia, która nie została ubezwłasnowolniona. Podobnie uregulowano tę kwestię w postępowaniu podatkowym (art. 137 § 1 o.p.).
Natomiast w postępowaniu cywilnym, zgodnie z art. 87 § 1 k.p.c., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny (w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy), a ponadto osoba sprawująca zarząd nad majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Ponadto (art. 87 § 2 k.p.c.) pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. W sprawach o szczególnym charakterze pełnomocnikami mogą być również inne podmioty (art. 87 § 3–6 k.p.c.).

Czy pełnomocnictwo podlega opłacie skarbowej?

Według przepisów ustawy o opłacie skarbowej opłacie tej podlegają dokumenty potwierdzające ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisy (wypisy). Zatem opodatkowaniu podlegają nie tylko oryginały, ale również kserokopie udzielonych pełnomocnictw. Zgodnie z załącznikiem do ustawy od dokumentów potwierdzających ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisów (wypisów) stawka opłaty wynosi 15 złotych. Na mocy ustawy niektóre dokumenty zwolniono od opłaty, np. oryginały pełnomocnictw sporządzonych w formie aktu notarialnego czy pełnomocnictwa udzielane dalszemu pełnomocnikowi (substytucje).
Zapłata opłaty skarbowej od pełnomocnictw oraz ich odpisów (wypisów), które nie są udzielane w formie notarialnej, następuje znakami opłaty skarbowej o odpowiedniej wartości, gotówką lub bezgotówkowo (przelewem). Jeżeli zapłata jest dokonywana znakami opłaty skarbowej, na dokumencie potwierdzającym ustanowienie pełnomocnika nakleja się znaki opłaty skarbowej odpowiedniej wartości, następnie mocodawca lub pełnomocnik kasuje je przez umieszczenie na nich daty i swojego podpisu. Na odpisie (wypisie) takiego dokumentu naklejone znaki opłaty skarbowej kasuje pełnomocnik przez umieszczenie na nich daty i swojego podpisu. Jeżeli zapłata opłaty skarbowej następuje gotówką lub bezgotówkowo, dokonujący zapłaty zobowiązany jest określić szczegółowo w dowodzie wpłaty przedmiot, od którego uiszcza opłatę skarbową.

Czy pełnomocnik sprzedający samochód w imieniu mocodawcy może być jednocześnie kupującym?

Co do zasady, pełnomocnik upoważniony do dokonania czynności prawnej w imieniu mocodawcy (np. do sprzedaży samochodu) nie może być drugą stroną tej czynności (kupującym). Byłaby to bowiem swego rodzaju czynność z samym sobą. Jednak art. 108 k.c. dopuszcza taką możliwość, gdy wyraźnie wynika to z treści pełnomocnictwa albo gdy ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy.
Przykładowo, mocodawca upoważnił pełnomocnika do sprzedaży samochodu za cenę nie mniejszą niż 80 000 zł. Jeżeli więc pełnomocnik kupi samochód właśnie za taką kwotę, zdaniem autora dokonana czynność będzie ważna, ponieważ wyłączona została możliwość naruszenia interesów mocodawcy.
Powyższe zasady stosuje się również do sytuacji, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony czynności prawnej (np. działa jednocześnie w imieniu sprzedającego i kupującego).
Autor jest aplikantem sądowym,
pracownikiem kancelarii adwokackiej

Marek Krupski

Podstawa prawna
art. 98, art. 99 § 1 i 2, art. 106, 108, 158 i 3531, art. 738 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.); art. 180 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.); art. 87, art. 89 § 1 i 2, art. 91 pkt 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.); art. 33 § 1–4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); art. 137 § 1–3a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60); art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.); § 3 ust. 4, § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty (Dz.U. Nr 110, poz. 1176 ze zm.).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
Poradnik Małej Firmy
WYBRANY NUMER: 23-24/2007
DATA WYDANIA: 2007-12-24

Interpretacje podatkowe

Nie stanowi kosztu dokształcanie osoby, która nie ma umowy o pracę
Tylko dokumenty papierowe mogą stanowić podstawę zapisu w księdze
Odliczenie VAT z tytułu naprawy powypadkowej leasingowanego samochodu

Pracodawca i pracownik

Jakie obowiązki ma pracodawca wobec telepracownika
Czym charakteryzuje się umowa o pracę na zastępstwo

Aktualności

Aktualności

Podatki i opłaty

Usługi o charakterze ciągłym
Dostawa gruntu z niedokończonym budynkiem a możliwość zastosowania zwolnienia z VAT
Czy do dostawy gruntu z niedokończonym budynkiem można zastosować zwolnienie od VAT? Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu takiej dostawy? Z chwilą gdy zaczęła obowiązywać obecna ustawa o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), czyli od 1
Wewnątrzwspólnotowa dostawa i możliwość zastosowania preferencyjnej stawki VAT
Faktura wystawiana przez agenta

Umowy i inne zobowiązania

Przekształcenie spółki cywilnej w komandytową a forma prowadzonej księgowości
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler