zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności jest jedną z uproszczonych form postępowania w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Skorzystanie z prawa do złożenia wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności pozwala podejrzanemu uniknąć długiego i stresującego postępowania przed sądem karnym oraz wpisu w Krajowym Rejestrze Karnym.

Sam proces dobrowolnego poddawania się przez podejrzanego odpowiedzialności składa się niejako z dwóch faz, tj. fazy negocjacyjnej i fazy decyzyjnej (rozstrzygającej). Pierwsza z nich ma miejsce przed finansowym organem postępowania przygotowawczego, zaś druga we właściwym sądzie grodzkim.

Negocjacje warunków złożenia wniosku

Sprawca przestępstwa lub wykroczenia skarbowego może, aż do momentu wniesienia aktu oskarżenia do sądu, zgłosić wniosek o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (art. 142 § 1 k.k.s.).

Finansowy organ postępowania przygotowawczego, czyli pracownik urzędu skarbowego albo inspektor kontroli skarbowej, jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem jest obowiązany pouczyć podejrzanego o takim prawie (art. 142 § 3 k.k.s.).

Co prawda kodeks karny skarbowy posługuje się w powołanym przepisie pojęciem "sprawca", czyli zakłada dopuszczalność złożenia wniosku przez osobę, której nie przedstawiono jeszcze postanowienia o przedstawieniu zarzutów, to jednak - dla uproszczenia - będziemy się posługiwać terminem "podejrzany", ponieważ w praktyce najczęściej jest tak, że najpierw następuje przedstawienie danej osobie zarzutu (zarzutów), a dopiero potem strony przystępują do ewentualnych negocjacji co do wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

WARTO WIEDZIEĆ
Procedura prowadzenia negocjacji nie została w kodeksie sformalizowana; najczęściej organ prowadzący dochodzenie proponuje po prostu podejrzanemu zapłatę grzywny określonej wartości, zaś podejrzany ma prawo negocjować jej wysokość.

Jeśli strony dojdą do porozumienia, należy uznać, że negocjacje zakończyły się powodzeniem, zaś podejrzany może złożyć wniosek, o którym mowa wyżej.

WARTO WIEDZIEĆ

Wniosek może zostać złożony ustnie do protokołu albo na piśmie; kodeks karny skarbowy pozostawia w tym miejscu wybór samemu podejrzanemu. Zgłoszenie takiego wniosku może więc zostać utrwalone w samym protokole przesłuchania lub na osobnym druku - protokole z przyjęcia wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności lub osobnym wniosku, sporządzonym przez samego zainteresowanego.

Wnioskodawca jest obowiązany jednocześnie dostarczyć prowadzącemu dochodzenie dowody dokonania czynności, o których mowa w art. 143 § 1 k.k.s. (art. 142 § 4 k.k.s.), w przeciwnym razie jego wnioskowi nie zostanie nadany dalszy bieg (art. 146 § 1 k.k.s.).

Wymagania co do wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

Art. 143 § 1 k.k.s. stanowi, że aby wniosek o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności był skuteczny, konieczne jest:
  1. uiszczenie należności publicznoprawnej (czyli najczęściej zaległego podatku), jeżeli w wyniku przestępstwa lub wykroczenia doszło do uszczuplenia lub narażeniu na uszczuplenie tej należności, chyba że do chwili złożenia wniosku należność ta została w całości uregulowana,
  2. zapłata kary grzywny (wynegocjowanej z organem dochodzenia), której wysokość odpowiada co najmniej jednej trzeciej minimalnego wynagrodzenia, a za wykroczenie skarbowe co najmniej jednej dziesiątej tego wynagrodzenia,
  3. zapłata zryczałtowanych kosztów postępowania. W kwestii dotyczącej określenia osoby zobowiązanej do wpłaty opisanych wyżej kwot należy zauważyć, że przy okazji nowelizacji kodeksu karnego skarbowego (obowiązującej od 17 grudnia 2005 r.) zrezygnowano z wymogu, iż wpłaty tej musi koniecznie dokonać sam podejrzany.

Przykład
Pod zarzutem narażenia na uszczuplenie podatku od towarów i usług stanął główny księgowy spółki akcyjnej; postawiono mu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. Ów księgowy, w wyniku negocjacji z organem dochodzenia, uzgodnił konkretną kwotę grzywny, jaką musiałby uiścić, aby złożyć wniosek o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jednak nie może tego zrobić, gdyż jego spółka nadal ma zaległość w podatku, jaki objęty został zarzutem. Księgowego natomiast nie stać na uregulowanie owej zaległości.

Według nowej regulacji art. 143 § 1 k.k.s. nie ma przeszkód, aby wskazaną zaległość uiścił sam podatnik (czyli spółka) zaś jej księgowy poniesie tylko ciężar związany z wpłatą grzywny oraz zryczałtowanych kosztów postępowania. Do momentu nowelizacji k.k.s. taka sytuacja była niedopuszczalna (choć w praktyce czasami się zdarzała za milczącą zgodą finansowego organu dochodzenia), ponieważ art. 143 § 1 k.k.s. wyraźnie stanowił, że to podejrzany ma uiścić nie tylko grzywnę, koszty postępowania przygotowawczego, ale i wartość uszczuplonej należności publicznoprawnej, o której mowa w przedstawionym mu zarzucie.

Kolejny problem, jaki należy rozstrzygnąć w związku z przewidzianym ustawowo obowiązkiem zapłaty uszczuplonej należności podatkowej, to czy kwotę tę trzeba uregulować wraz z należnymi odsetkami. Zdaniem autorki takiego obowiązku nie ma, ponieważ odsetki stanowią uboczną należność Skarbu Państwa w stosunku do zaległości podatkowej. Odsetki powstają jako konsekwencja niezapłacenia podatku (czy innej należności) w terminie, ale nigdy nie stają się jego częścią, choć są oczywiście częścią zaległości czy też zobowiązania, jakie ciąży na konkretnym podmiocie.

Wysokość grzywny

Próżno poszukiwać w kodeksie karnym skarbowym jakiegoś szczegółowego uregulowania, z którego wynikałoby, jakiej grzywny możemy się spodziewać w związku z deklaracją złożenia wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Najogólniej można stwierdzić, że przy wymiarze grzywny decydujące znaczenie mają dwie dyrektywy. Grzywna musi być dolegliwa dla podejrzanego, ale jednocześnie możliwa do zapłaty. Tak więc inna kwota grzywny zostanie zaproponowana podejrzanemu zarabiającemu miesięcznie np. 2500 zł i mającemu 3 osoby na utrzymaniu, który swoim działaniem bądź zaniechaniem spowodował uszczuplenie podatku w wysokości np. 30 000 zł, a inna temu, który utrzymuje tylko siebie, z pensji w wysokości 7000 zł.

Koszty postępowania

Wysokość kosztów postępowania, które składający wniosek ma obowiązek uiścić, nie podlega negocjacji, mają one, bowiem charakter zryczałtowany. Ich wysokość została określona w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 15 października 1999 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych kosztów postępowania związanych ze zgłoszeniem wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe (Dz.U. nr 85, poz. 946).

Braki formalne wniosku

Przy okazji wspomnianej wyżej nowelizacji kodeksu karnego skarbowego dodano art. 143a, który porządkuje kwestie proceduralne na wypadek, jeśli złożony wniosek posiada braki formalne.

Pamiętaj
Jeżeli złożyłeś wniosek, który ma braki formalne i są one tego rodzaju, że wnioskowi temu nie można nadać biegu, zostaniesz wezwany do usunięcia braku w terminie 7 dni (143 § 1 k.k.s.).

Jeżeli braki zostaną uzupełnione w przepisanym terminie, przyjmuje się, że wniosek został złożony w pierwotnej dacie, w razie zaś uchybienia 7-dniowemu terminowi, wniosek uznaje się za bezskuteczny, o czym należy zainteresowanego pouczyć wraz z wezwaniem go do omawianego uzupełnienia (art. 143a § 2).

Cofnięcie wniosku

Ustawodawca dopuścił możliwość cofnięcia wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Art. 144 § 1 k.k.s. nie wymaga dla tej czynności żadnego formalnego ani faktycznego uzasadnienia, jednak wprowadza ograniczenie polegające na tym, że cofnięcia można skutecznie dokonać po upływie 1 miesiąca od jego złożenia, nie później jednak niż przed jego wniesieniem do sądu przez finansowy organ postępowania przygotowawczego.

Cofnięcie wniosku ponadto powoduje, że podejrzany traci prawo do jego powtórnego złożenia (art. 144 § 2 k.k.s.). W razie cofnięcia wniosku organ, który prowadził postępowanie przygotowawcze, sporządzi i wniesie do sądu akt oskarżenia, zaś uiszczone wcześniej przez podejrzanego kwoty ulegną zatrzymaniu do zakończenia postępowania, jako zabezpieczenie grożących mu kar oraz kosztów postępowania (art. 144 § 3 k.k.s.).

Skierowanie wniosku podejrzanego do sądu

Wniosek o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności złożony przez podejrzanego na ręce organu prowadzącego dochodzenie jest przez ten organ kierowany do sądu. Art. 145 § 1 k.k.s. co prawda mówi, że finansowy organ postępowania przygotowawczego wniosek taki może, ale nie musi, skierować do sądu, jednak praktyka nie zna chyba przypadku, żeby wniosek nie został przekazany, pomimo iż podejrzany spełnił wszystkie warunki do jego złożenia.

Wniosek, sporządzany przez wspomniany organ, ma uproszczoną formę. Należy w nim wskazać m.in. dane osobowe podejrzanego, opis czynu, którego popełnienie mu zarzucono wraz z jego kwalifikacją prawną, dowody potwierdzające, że uregulowano zaległość podatkową, wynegocjowaną grzywnę oraz zryczałtowane koszty postępowania oraz sąd właściwy do udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (art. 145 § 2 k.k.s.).

WARTO WIEDZIEĆ
Wniosek powinien zawierać również krótkie uzasadnienie, z którego ma przede wszystkim wynikać, że wina podejrzanego i okoliczności popełnienia zarzuconego mu czynu nie budzą wątpliwości (art. 145 § 3 k.k.s.). O wniesieniu do sądu wniosku należy powiadomić podejrzanego (art. 145 § 5 k.k.s.).

Zezwolenie sądu

O zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności orzeka sąd. W tej kwestii sąd wydaje stosowny wyrok i ma obowiązek uczynić to niezwłocznie po otrzymaniu od organu postępowania przygotowawczego wniosku podejrzanego (art. 148 § 1 i 5 k.k.s.). W posiedzeniu, na którym zapada wzmiankowane rozstrzygnięcie, ma prawo wziąć udział podejrzany i jego obrońca, ale ich obecność nie jest obowiązkowa (art. 248 § 2 k.k.s.).

Podobnie, jeśli chodzi o organ postępowania przygotowawczego - jego obecność, co do zasady, nie jest konieczna, chyba że prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej (art. 148 § 4 k.k.s.). Jeżeli sąd jednak uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, ma obowiązek niezwłocznie zwrócić akta sprawy organowi postępowania przygotowawczego (art. 148 § 6 k.k.s.).

WAŻNE

ąd może nie udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w sytuacji, gdy oczywistość winy sprawcy, jak i okoliczności popełnienia przez niego wykroczenia czy przestępstwa są wątpliwe (art. 17 § 1 k.k.s.).

Ponadto sąd z całą pewnością uzna również za niedopuszczalny wniosek, który zostanie złożony w związku z popełnieniem czynu zagrożonego karą ograniczenia albo pozbawienia wolności, jak również dotyczącego czynu wypełniającego dyspozycję art. 37 § 1 k.k.s. lub 38 § 2 k.k.s, czyli nadzwyczajnego obostrzenia kary.

Orzeczenie sądu zezwalające na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności ma w istocie charakter formalny i najczęściej sprowadza się do prostego zatwierdzenia warunków, na jakich organ postępowania przygotowawczego ów wniosek uzgodnił z podejrzanym i od niego przyjął. Sąd po prostu orzeka o zatwierdzeniu wniosku i wymierzeniu takiej grzywny, jaka z tego wniosku wynika. Sąd nie ma prawnej możliwości miarkowania tej kary (art. 18 § 1 pkt 1 k.k.s.).


Podsumowanie
Na pytanie, czy warto składać wniosek o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności każdy, kto stanie pod zarzutem popełnienia czynu określonego w kodeksie karnym skarbowym, musi sobie odpowiedzieć sam.

WARTO WIEDZIEĆ
Jeżeli jednak stan faktyczny sprawy jest na tyle oczywisty, że mamy niewielkie szanse na dowiedzenie swojej niewinności przed sądem (gdzie sprawa może trafić wraz z aktem oskarżenia), warto taką ewentualność poważnie rozpatrzyć.

Najważniejszą korzyścią jest z pewnością to, że nasze dane personalne nie będę zamieszczone w Krajowym Rejestrze Karnym (co jest szczególnie ważne dla głównych księgowych, ale i osób biorących udział w przetargach odbywających się według ustawy o zamówieniach publicznych), a ponadto nasze ewentualne powtórne naruszenie przepisów kodeksu karnego skarbowego nie będzie kwalifikowane jako działanie w warunkach recydywy (art. 18 § 3 k.k.s.).

Podstawa prawna
  • ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. nr 83, poz. 930 ze zm.)


Odliczenie VAT zgodne z konstytucją

Trybunał Konstytucyjny orzekł 19 września br., że prawo do odliczenia 50 proc. (nie więcej niż 5000 zł) podatku naliczonego przy nabyciu samochodów osobowych i pojazdów samochodowych o określonej ładowności jest zgodne z konstytucją. Ustawodawca mógł także określić dokumenty służące ustaleniu, czy dany pojazd spełnia ustawowy warunek skorzystania z odliczenia w pełnej wysokości.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:
- art. 86 ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim odnosi się do pojazdów samochodowych innych niż samochody osobowe, jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 konstytucji;
- art. 86 ust. 5 ustawy określonej powyżej jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 konstytucji;
- art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy określonej powyżej w zakresie, w jakim odnosi się do nabywanych przez podatnika paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, wykorzystywanych do napędu innych niż samochody osobowe pojazdów samochodowych, o których mowa w art. 86 ust. 3 i 5 tej ustawy, jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 konstytucji.

Trybunał wskazał, że po złożeniu wniosku do TK zmienił się stan prawny dotyczący tej sprawy. Zmianie uległo brzmienie zaskarżonych art. 86 ust. 3 i 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Mimo to przepisy te zostały utrzymane w mocy w stosunku do stron umów najmu, dzierżawy, leasingu itp. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawodawca nie naruszył swobody w zakresie stanowienia podatków, gdyż do niego należy kształtowanie systemu podatkowego. Ustawodawca może stanowić, iż podatnikowi służy prawo do odliczenia tylko 50 proc. (nie więcej niż 5000 zł) podatku naliczonego przy nabyciu samochodów osobowych i pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności mniejszej niż określona wzorem zamieszczonym w ustawie. Prawodawca miał także prawo określić, jaki dokument służy ustaleniu, czy dany pojazd spełnia ustawowy warunek skorzystania z odliczenia w pełnej wysokości.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
Poradnik Małej Firmy
WYBRANY NUMER: 23-24/2007
DATA WYDANIA: 2007-12-24

Interpretacje podatkowe

Nie stanowi kosztu dokształcanie osoby, która nie ma umowy o pracę
Tylko dokumenty papierowe mogą stanowić podstawę zapisu w księdze
Odliczenie VAT z tytułu naprawy powypadkowej leasingowanego samochodu

Pracodawca i pracownik

Jakie obowiązki ma pracodawca wobec telepracownika
Czym charakteryzuje się umowa o pracę na zastępstwo

Aktualności

Aktualności

Podatki i opłaty

Usługi o charakterze ciągłym
Dostawa gruntu z niedokończonym budynkiem a możliwość zastosowania zwolnienia z VAT
Czy do dostawy gruntu z niedokończonym budynkiem można zastosować zwolnienie od VAT? Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu takiej dostawy? Z chwilą gdy zaczęła obowiązywać obecna ustawa o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), czyli od 1
Wewnątrzwspólnotowa dostawa i możliwość zastosowania preferencyjnej stawki VAT
Faktura wystawiana przez agenta

Umowy i inne zobowiązania

Przekształcenie spółki cywilnej w komandytową a forma prowadzonej księgowości
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Restauracja