zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Użytkowanie a VAT

Ewa Sokołowska
doradca podatkowy,
dyrektor Departamentu Podatków Pośrednich, Europejskie
Centrum Doradztwa i Dokumentacji Podatkowej

Czy użytkowanie jest dostawą towarów, czy świadczeniem usług? Jak rozpoznawać obowiązek podatkowy z tytułu rocznych opłat za użytkowanie?

Opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, dalej: ustawy o VAT). Przez dostawę towarów należy rozumieć - w myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT - przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Z kolei świadczeniem usług jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (art. 8 ust. 1 ustawy o VAT). Tyle dla przypomnienia.

WAŻNE
Należy uznać, że ustanowienie prawa odpłatnego użytkowania stanowi szeroko rozumiane świadczenie usług i jako takie podlega opodatkowaniu VAT. Elementem koniecznym do uznania danej czynności za dostawę towarów jest bowiem przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, które to prawo nie przysługuje przecież użytkownikowi. Każde świadczenie niebędące dostawą towarów jest natomiast świadczeniem usług w rozumieniu ustawy o VAT.

Z przytoczonych przepisów nie wynika zatem jednoznacznie, jak na podstawie ustawy o VAT powinno być kwalifikowane użytkowanie. Zgodnie z art. 244 § 1 k.c. użytkowanie jest prawem rzeczowym ograniczonym. Polega ono na obciążeniu rzeczy (ruchomej, nieruchomości albo prawa zbywalnego) prawem do jej używania i do pobierania z niej pożytków (art. 252 k.c.). W wyniku ustanowienia użytkowania użytkownik nie uzyskuje natomiast prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel.

W szczególności należy wskazać, iż w myśl art. 254 k.c. prawo to nie może być zbyte. Nie jest to więc prawo zbliżone do prawa własności, tak jak np. użytkowanie wieczyste. Użytkownik wieczysty ma bowiem uprawnienia zbliżone do właściciela, m.in. może swoim prawem dysponować. Zakres tego prawa jest znacznie szerszy niż użytkowania z art. 252 k.c.

WAŻNE
Świadczenie usług polegające na ustanowieniu prawa użytkowania gruntu zbliżone jest do dzierżawy - różni się od niej jednak rzeczowym charakterem prawa. Dzierżawa to stosunek czysto obligacyjny, wiążący tylko strony umowy, natomiast użytkowanie, jako prawo rzeczowe, jest skuteczne także wobec osób trzecich (erga omnes). Jest to najważniejsza z różnic zachodzących pomiędzy oboma stosunkami prawnymi.

W istocie natomiast ekonomiczny sens obu tych praw jest podobny. Moim zdaniem mogą one więc zostać uznane za prawa lub usługi o podobnym charakterze. Podobny pogląd można znaleźć również w literaturze. J. Ignatowicz i K. Stefaniuk w podręczniku Prawo rzeczowe stwierdzają, że "prawo użytkowania jest zbliżone do niektórych innych praw cywilnych.

Tak więc jego treść jest bardzo podobna do treści dzierżawy (por. art. 693). (...)". Z kolei J. Szachułowicz w Komentarzu do kodeksu cywilnego pod red. K. Pietrzykowskiego zaznacza, że "dzierżawa, pod względem jej treści, jest stosunkiem prawnym najbliższym użytkowaniu (art. 252). Różnica polega przede wszystkim na innym charakterze tych stosunków. Dzierżawa jest stosunkiem względnym, a użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym".

W myśl art. 19 ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. Warto jednak zwrócić uwagę na szczególną regulację zawartą w art. 19 ust. 13 pkt 4 ustawy o VAT, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze - z tytułu świadczenia na terytorium kraju usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze (...). Należy się zastanowić, czy użytkowanie jest wspomnianą w powołanym przepisie usługą o podobnym charakterze.

Kiedy obowiązek podatkowy

W związku z tym należy uznać, że obowiązek podatkowy w VAT dla ustanowienia użytkowania, które jest podobne do umów wskazanych w art. 19 ust. 13 pkt 4 ustawy o VAT, powstanie w sposób szczególny, a więc z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, ale nie później niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze. Użytkowanie stanowi jednocześnie usługę o charakterze ciągłym.

Terminem tym określa się świadczenia, które polegają na stałym i powtarzalnym zachowaniu strony zobowiązanej do świadczenia. Z natury usługi o charakterze ciągłym wynika, iż jest ona wykonywana przez cały okres obowiązywania umowy. Za wykonaną może być więc uznana dopiero wówczas, gdy ustanie regulujący ją stosunek umowny, czy to wskutek upływu czasu, czy w wyniku czynności prawnej. Niemniej jednak strony umowy o ustanowieniu użytkowania mogą przyjąć inne (np. miesięczne) okresy rozliczeniowe.

WAŻNE
W przypadku gdyby płatność z tytułu użytkowania realizowana była w rocznych ratach, obowiązek podatkowy powstawałby z chwilą otrzymania przez usługodawcę od użytkownika zapłaty poszczególnych opłat rocznych. Należy również zauważyć, że obowiązek ten powstanie każdorazowo w stosunku do tej części należności, która została uiszczona. Jeśli jednak zapłata nie nastąpi w terminie określonym w umowie zawartej pomiędzy stronami, to obowiązek podatkowy i tak powstanie z upływem tego terminu.

Planowane zmiany Trzeba jeszcze zauważyć, że planowana nowelizacja ustawy o VAT ujednolici po wejściu w życie moment powstania obowiązku podatkowego dla usług o charakterze ciągłym.

 Zgodnie bowiem z projektem, art. 19 ust. 2 znowelizowanej ustawy o VAT stanowić ma, że gdy strony ustalą, iż usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za dzień wykonania usługi uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku.

Po wejściu nowych przepisów w życie obowiązek podatkowy z tytułu opłat rocznych za użytkowanie będzie powstawał zawsze w ostatnim dniu określonego przez strony okresu rozliczeniowego. 

Podstawa prawna
  •  art. 5, art. 7, art. 8, art. 19 ust. 13 pkt 4 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.)

WAŻNE
Elektroniczny będzie tylko rejestr zaświadczeń

Już niedługo przedsiębiorcy i osoby fizyczne będą krócej czekać na zaświadczenie o niezaleganiu z podatkami. Stanie się to możliwe dzięki elektronicznej ewidencji i rejestrowi zaświadczeń. Ministerstwo Finansów stawia sobie cel: usprawnić pracę organów podatkowych i zmniejszyć koszty drukowania zaświadczeń.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
VAT i Akcyza
WYBRANY NUMER: 9-10/2007
DATA WYDANIA: 0000-00-00

Pytania czytelników

Czy korekta po dokonaniu aportu jest konieczna?
Żona rolnika ryczałtowego podatnikiem VAT
Procedura uproszczona w wewnątrz- wspólnotowych transakcjach trójstronnych
Jaka stawka VAT na usługę w domu opieki społecznej
Jednorazowa sprzedaż a obowiązek instalacji kasy fiskalnej
Darowizna a VAT

Ekspert wyjaśnia

Użytkowanie a VAT
Kolejna kasa
Dwóch nabywców
Interpretacje Ministra Finansów w sprawie VAT
Księgowanie przychodów u vatowca

Komentarze

Eksport pośredni - obowiązki dokumentacyjne
Posiłki profilaktyczne a VAT
Praktyczne aspekty prowadzenia składów podatkowych
Kupiłeś samochód na terytorium Wspólnoty - zażądaj zwrotu nadpłaconej akcyzy

Poseł pyta - minister odpowiada

Nie będzie nowego podatku od samochodów
Wyższy limit dla taksówkarzy nie jest potrzebny

Cykl - Opodatkowanie usług

Użyczenia
Zasady ogólne i transport krajowy (cz. 1)

Aktualności

Akcyza na węgiel i koks dopiero od 2012 roku
Czy będą preferencyjne stawki VAT na książki?
Urzędy nie powinny naliczać podatku
Gigantyczne oszustwa dotyczące VAT w Unii Europejskiej

Egzamin na doradcę podatkowego

VAT - (25 i 26)

Cykl - Leksykon

Miejsce świadczenia usług - art. 27 ustawy o VAT (cz. 3)

Cykl - Kompendium

VATOTEKA miesiąca (2)
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Restauracja