VAT i Akcyza 9-10/2007 Pytania czytelników

Tomasz Adamiec
prawnik w Kancelarii Doradztwa Prawnego

Ja i mąż jesteśmy rolnikami ryczałtowymi. Każde z nas posiada odrębne gospodarstwo rolne, nabyte przed zawarciem związku małżeńskiego, a nadto posiadamy wspólne gospodarstwo o powierzchni 12,5 ha. Nie mamy rozdzielczości majątkowej. Od lutego 2007 r. prowadzę ewidencję sprzedaży w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o VAT oraz posiadam udokumentowaną sprzedaż za 2006 r. na kwotę 20 000 zł. Chcę teraz uzyskać status podatnika VAT na zasadach ogólnych z gospodarstwa własnego i gospodarstwa wspólnego. W związku z tym mam pytanie: czy po uzyskaniu przeze mnie statusu podatnika VAT na zasadach ogólnych jest możliwe, aby mąż pozostał rolnikiem ryczałtowym z gospodarstwa rolnego, które stanowi jego wyłączną własność?

Przede wszystkim należy wskazać, co kwalifikujemy jako działalność gospodarczą. Ustawodawca definiuje ją jako obejmującą wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy.

Działalność gospodarcza obejmuje też czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Polski ustawodawca nie definiuje w ustawie o VAT pojęcia gospodarstwa rolnego. Pojęcie to jest natomiast zdefiniowane w ustawie o podatku rolnym.

Oznacza ono obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, niemającej osobowości prawnej.

Z kolei działalnością rolniczą jest produkcja roślinna i zwierzęca, w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza, gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych itd. W art. 15 ust. 4 ustawy o VAT stwierdza się, iż w przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie za podatnika uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w art. 96 ust. 1 ustawy o VAT.

Natomiast daną osobę można zakwalifikować jako rolnika ryczałtowego, jeżeli dokonuje dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczy usługi rolnicze, korzysta ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Zwalnia się od VAT dostawę produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, dokonywaną przez rolnika ryczałtowego, oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego. W myśl art. 43 ust. 3 ustawy o VAT rolnik ryczałtowy dokonujący dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze, które są zwolnione na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, może zrezygnować z tego zwolnienia pod warunkiem:

1. dokonania w poprzednim roku podatkowym dostawy produktów rolnych oraz świadczenia usług rolniczych o wartości przekraczającej 20 000 zł oraz
2. dokonania zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w art. 96 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, oraz
3. prowadzenia ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 (dziennej ewidencji sprzedaży).

WNIOSKI

Status podatnika opodatkowanego VAT na zasadach ogólnych z gospodarstwa własnego oraz gospodarstwa wspólnego, przy spełnieniu wymogów zawartych w art. 43 ust. 3 ustawy o VAT, uzyskuje jedno z małżonków, drugie zaś pozostaje rolnikiem ryczałtowym z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego pozostającego jego majątkiem osobistym w rozumieniu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.