zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Rozliczenia spółki cywilnej

Do końca sierpnia 2005 r. prowadziliśmy ze wspólnikiem działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Przedmiotem naszej działalności była m.in. sprzedaż materiałów budowlanych (sprzedaż hurtowa).
W listopadzie 2005 r. dostaliśmy informację z urzędu kontroli skarbowej, że przeciwko naszej spółce prowadzone będzie postępowanie kontrolne w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu VAT z budżetem państwa.
Czy w obecnym stanie prawnym UKS może prowadzić takie postępowanie, skoro spółki już nie ma? Czy w takim razie UKS może wydać decyzję w sprawie prawidłowości rozliczeń z tytułu VAT?

Udzielając odpowiedzi, trzeba zwrócić uwagę na kilka podstawowych zasad postępowania skarbowego, które wynikają z ustawy o kontroli skarbowej.
Dopuszczalność prowadzenia postępowania kontrolnego w zakresie podatku od towarów i usług należnego od spółki powinna być badana w świetle ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej, w szczególności jej art. 2, określającego zakres przedmiotowy kontroli, art. 4, precyzującego zakres podmiotowy kontroli, i art. 31 ust. 1, na mocy którego w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. DzU z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm).
Artykuł 4 ustawy o kontroli skarbowej wymienia w zdecydowanej większości przypadków tylko pewne cechy podmiotów podlegających kontroli skarbowej. Z ww. przepisu trudno jest wywnioskować, że osoby trzecie podlegają kontroli skarbowej. Nie można tego wywieść np. z art. 4 ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym kontroli podlegają m.in. zobowiązani do świadczeń pieniężnych na rzecz Skarbu Państwa. Zakresem pojęcia “zobowiązani” nie są przecież objęte osoby trzecie, które ponoszą po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 108 § 1 ordynacji, odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, nie będąc same osobami zobowiązanymi.

ZAKRES PRZEDMIOTOWY KONTROLI SKARBOWEJ
Do zakresu przedmiotowego kontroli skarbowej należy m.in. kontrola rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa, a także innych należności pieniężnych budżetu. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że osoby trzecie, w tym wspólnicy zlikwidowanej spółki cywilnej, nie są podatnikami podatku od towarów i usług z tytułu działalności prowadzonej przez spółkę. W tym zakresie podmiotowość prawno-podatkową posiadała wyłącznie zlikwidowana spółka cywilna, i to ona była obowiązana do rozliczania i płacenia VAT. Za zaległości spółki, po jej likwidacji, wspólnicy ponoszą odpowiedzialność dopiero po wydaniu odpowiedniej decyzji.
Pismem z 8 listopada 2005 r. nr KS9/03/280/05/M, skierowanym do dyrektorów urzędów kontroli skarbowej, Minister Finansów wypowiedział się w sprawie właściwości organów kontroli skarbowej do prowadzenia kontroli oraz wydawania decyzji w zakresie VAT wobec byłych wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej.
Minister odwołał się do wewnętrznego pisma z 6 października 2005 r. nr SP1-477-068-450/SXS-1519/05/PZ. Otóż odpowiedzialność wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej ma charakter odpowiedzialności osób trzecich, którą uregulowano w rozdz. XV ustawy – Ordynacja podatkowa. Stosownie do art. 115 § 1–4 ordynacji podatkowej wspólnicy zlikwidowanej spółki cywilnej odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i pozostałych wspólników, wynikające z działalności spółki.
W konkluzji natomiast stwierdził, że uregulowania prawne zawarte w ustawie o kontroli skarbowej nie stanowią podstawy do wszczęcia postępowania kontrolnego w odniesieniu do wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej w zakresie VAT.
W omawianym piśmie podniesiono również kwestię dopuszczalności określenia w decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólników kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia lub do zwrotu po likwidacji spółki. W opinii ministra określenie takiego zwrotu lub przeniesienia na podstawie art. 115 § 4 i 5 ordynacji nie jest możliwe. Przepisy powyższe nie stanowią podstawy do wydania decyzji w sprawie przypadającego zwrotu VAT, ponieważ nie wiąże to się z orzeczeniem o odpowiedzialności podatkowej wspólników.

WŁAŚCIWOŚĆ ORGANÓW KONTROLI SKARBOWEJ
Ostatni z podniesionych problemów dotyczy właściwości organów kontroli skarbowej do wydawania decyzji w trybie art. 115 ordynacji. Jak podkreślono, art. 13 tej ustawy nie wymienia dyrektora urzędu kontroli skarbowej jako organu podatkowego. W rozumieniu i na potrzeby ustawy o kontroli skarbowej organ kontroli skarbowej oznacza organ podatkowy. Z kolei organ kontroli skarbowej kończy postępowanie decyzją w rozumieniu ordynacji, ilekroć ustalenia dotyczą podatków, których określanie lub ustalanie należy do właściwości naczelników urzędów skarbowych, oraz podatku akcyzowego.
Zdaniem Ministra powyższe przepisy nie pozwalają na uznanie, że organy kontroli skarbowej są, co do zasady, właściwe do wydawania decyzji w trybie art. 115 ordynacji. Organ taki może jednak wydać decyzję:
– określającą wysokość zobowiązania podatkowego zlikwidowanej spółki cywilnej oraz
– orzekającą o odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe z tytułu tych zobowiązań w sytuacji, gdy po wszczęciu postępowania kontrolnego w stosunku do spółki nastąpi jej likwidacja.
W tym zakresie minister wskazał, że aktualne pozostają wyjaśnienia przedstawione w piśmie z 12 stycznia 2001 r., nr SP1/G-861-773-3247/00, które dotyczyło m.in. sposobu orzekania o odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe spółki.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI
Podmiotem VAT jest spółka cywilna, której powinno było się wydać decyzję określającą wysokość zaległości podatkowej. W sytuacji gdy spółka przed wydaniem takiej decyzji zakończyła byt prawny, nie ma strony postępowania, czyli spółki. Stroną w postępowaniu podatkowym jest każdy, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu chociażby pośrednio dotyczy działanie organu podatkowego. Podmiotami praw i obowiązków w sferze stosunków zewnętrznych spółki cywilnej są wszyscy wspólnicy, którzy zawiązując umowę spółki, zobowiązali się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Tak więc sprawa określenia wysokości zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań powstałych zgodnie z art. 21 § l pkt l ordynacji w czasie istnienia spółki dotyczy chociażby pośrednio wspólników zlikwidowanej spółki, co pozwala przypisać im przymiot stron omawianego postępowania.
Ustawa rozwija definicję strony, wymieniając jako możliwe strony postępowania: podatnika lub jego następcę prawnego, a także osoby trzecie, o których stanowi art. 110–117.

STRONA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO
Trzeba wskazać, że ww. ustawa wskazuje na pewną kolejność przy ustalaniu strony postępowania; zasadniczo stroną postępowania podatkowego jest podatnik – spółka cywilna. Wobec braku podatnika posiłkowo stroną postępowania będzie osoba trzecia, o której mowa w art. l15 ordynacji, czyli wspólnik spółki cywilnej. Ustawodawca wyklucza więc przypadek braku strony postępowania prowadzonego wobec spółki cywilnej. W ostateczności legitymowany do udziału w postępowaniu w charakterze strony będzie wspólnik nieistniejącej już spółki i dlatego każdemu ze wspólników powinna być doręczona decyzja określająca wysokość zaległości podatkowej zlikwidowanej spółki.

DECYZJA OKREŚLAJĄCA WYSOKOŚĆ ZALEGŁOŚCI PODATKOWEJ ZLIKWIDOWANEJ SPÓŁKI
Co do zasady art. 115 § 4 ordynacji wyłącza obowiązek wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowych spółki przed wydaniem decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólników. Nie oznacza to jednak, że w takiej sytuacji następuje generalne zwolnienie z określenia zaległości. Osoby trzecie odpowiadają za zaległości podatnika, a w przypadku niewydania decyzji określającej zaległości podatkowe byłej spółki cywilnej nie powstaje przedmiot odpowiedzialności byłych wspólników. Według art. 115 § 4 ordynacji podatkowej nie ma też przesłanek do wydawania dwóch odrębnych decyzji w tych sprawach.
Rozwiązaniem najlepszym z punktu widzenia ekonomiki procesowej i nienaruszającym z art. 115 § 4 ordynacji jest wydanie jednej decyzji określającej wysokość zaległości podatkowych byłej spółki z równoczesnym orzeczeniem o odpowiedzialności wspólników za te zaległości. Decyzję taką należy doręczyć wspólnikom, którzy jednocześnie są stronami postępowania w sprawie określenia wysokości zaległości podatkowych spółki i na mocy tej decyzji odpowiadać będą za te zaległości.
Minister podkreślił, że zmieniając wymiar zaległości byłej spółki jedną decyzją, będzie można odpowiednio zmodyfikować zakres odpowiedzialności osób trzecich, bez potrzeby wznawiania postępowania w sprawie orzeczonej odpowiedzialności, co nastąpiłoby w razie wydania odrębnych decyzji w tych sprawach.
Taki tryb postępowania nie wyłącza posiłkowego charakteru odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, egzekwowanie zobowiązań z majątku byłych wspólników jest bowiem możliwe dopiero po bezskuteczności egzekucji z majątku samej spółki.

oprac. Michał Szczypiór

Podstawa prawna
art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 31 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (j.t. DzU z 2004 r. nr 8, poz. 65 ze zm.)
art. 21 § 1 pkt 1, art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 115 § 1–4, art. 134 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. DzU z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
VAT i Akcyza
WYBRANY NUMER: 9-10/2007
DATA WYDANIA: 0000-00-00

Pytania czytelników

Czy korekta po dokonaniu aportu jest konieczna?
Żona rolnika ryczałtowego podatnikiem VAT
Procedura uproszczona w wewnątrz- wspólnotowych transakcjach trójstronnych
Jaka stawka VAT na usługę w domu opieki społecznej
Jednorazowa sprzedaż a obowiązek instalacji kasy fiskalnej
Darowizna a VAT

Ekspert wyjaśnia

Użytkowanie a VAT
Kolejna kasa
Dwóch nabywców
Interpretacje Ministra Finansów w sprawie VAT
Księgowanie przychodów u vatowca

Komentarze

Eksport pośredni - obowiązki dokumentacyjne
Posiłki profilaktyczne a VAT
Praktyczne aspekty prowadzenia składów podatkowych
Kupiłeś samochód na terytorium Wspólnoty - zażądaj zwrotu nadpłaconej akcyzy

Poseł pyta - minister odpowiada

Nie będzie nowego podatku od samochodów
Wyższy limit dla taksówkarzy nie jest potrzebny

Cykl - Opodatkowanie usług

Użyczenia
Zasady ogólne i transport krajowy (cz. 1)

Aktualności

Akcyza na węgiel i koks dopiero od 2012 roku
Czy będą preferencyjne stawki VAT na książki?
Urzędy nie powinny naliczać podatku
Gigantyczne oszustwa dotyczące VAT w Unii Europejskiej

Egzamin na doradcę podatkowego

VAT - (25 i 26)

Cykl - Leksykon

Miejsce świadczenia usług - art. 27 ustawy o VAT (cz. 3)

Cykl - Kompendium

VATOTEKA miesiąca (2)
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz