Skutkiem rejestracji na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych jest m.in. wydłużenie terminu zwrotu VAT podatnikom rozpoczynającym działalność gospodarczą lub prowadzącym ją krócej niż przez 12 miesięcy. Przywrócenie krótszych, ustawowych terminów wymaga złożenia przez nich kaucji w wysokości 250 tys. złotych. Warto więc wiedzieć, że nie wszystkie transakcje wewnątrzwspólnotowe wiążą się z koniecznością rejestracji i złożenia VAT-R/UE.

Podmioty zobowiązane do dokonania rejestracji w zakresie wewnątrzwspólnotowych dostaw i nabyć zostały określone w art. 97 ust. 1–3 ustawy o VAT.
I tak, podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, podlegający obowiązkowi zarejestrowania jako podatnicy VAT czynni, są obowiązani przed dniem dokonania:
-pierwszej wewnątrzwspólnotowej dostawy lub
-pierwszego wewnątrzwspólnotowego nabycia
zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R/UE o zamiarze rozpoczęcia wykonywania tych czynności.
Obowiązek złożenia VAT-R/UE dotyczy również innych podatników (np. zwolnionych z VAT) i osób prawnych niebędących podatnikami, u których wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczyła kwotę o równowartości 10 000 euro, obliczoną za poprzedni rok. W 2006 r. wynosi ona 39 200 zł. Obowiązek ten dotyczy także tych, którzy na podstawie złożonego przez nich oświadczenia wybiorą opodatkowanie wewnątrzwspólnotowego nabycia (art. 10 ust. 6 ustawy o VAT).
Obowiązek rejestracji w zakresie wewnątrzwspólnotowych dostaw i nabyć dotyczy również podatników, podlegających obowiązkowi zarejestrowania jako podatnicy VAT czynni, którzy nie dokonują wprawdzie wewnątrzwspólnotowej dostawy ani wewnątrzwspólnotowego nabycia, ale nabywając usługi wymienione w art. 28 ust. 3, 4, 6 i 7, podają numer, pod którym są zidentyfikowani na potrzeby podatku na terytorium kraju, jeżeli usługi te stanowią u nich import usług.
Dotyczy to nabycia następujących usług:
1) wewnątrzwspólnotowej usługi transportu towarów (art. 28 ust. 3 ustawy o VAT),
2) pomocniczych do usług transportowych, takich jak załadunek, rozładunek, przeładunek i podobne czynności, bezpośrednio związane z wewnątrzwspólnotową usługą transportu towarów (art. 28 ust. 4 ustawy o VAT),
3) pośrednictwa i spedycji związanych bezpośrednio z wewnątrzwspólnotowymi usługami transportu towarów (art. 28 ust. 6 ustawy o VAT),
4) wykonywanych przez pośredników, działających w imieniu i na rachunek osób trzecich, związanych bezpośrednio z usługami, o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 3 lit. b), lub usługami innymi niż pośrednictwo, spedycja oraz wskazanymi w art. 27 ust. 3 (art. 28 ust. 6), lub z usługami wyceny majątku rzeczowego ruchomego bądź usług na ruchomym majątku rzeczowym (art. 28 ust. 7 ustawy o VAT).
Przed dniem dokonania tych czynności podatnicy ci powinni zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze rozpoczęcia wykonywania tych czynności poprzez złożenie formularza VAT-R/UE. W poz. 4 tego formularza należy podać powód rejestracji: jako podatnika VAT UE. Natomiast w poz. 5 przewidywaną datę rozpoczęcia tych czynności.

TO WARTO WIEDZIEĆ
Przepisy art. 97 ust. 1–3 ustawy o VAT określają przypadki, w których podatnicy są zobowiązani do dokonywania rejestracji na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych. Dotyczą one podatników dokonujących wewnątrzwspólnotowych dostaw lub nabyć towarów oraz podatników nabywających omawianą grupę usług (art. 28 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy o VAT), jeżeli usługi te stanowiłyby u nich import usług.
Natomiast obowiązku rejestracji w związku z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi nie mają polscy podatnicy świadczący usługi na rzecz kontrahenta z UE – na przykład usługi doradcze, o których jest mowa w art. 27 ust. 4 pkt 3 ustawy o VAT, na rzecz podatników podatku od wartości dodanej zarejestrowanych w innych niż Polska krajach UE. Do opodatkowania tych usług w państwie nabywcy nie jest wymagane podanie przez polskiego podatnika numeru identyfikacyjnego przyznanego dla transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Również nabycie innych usług niż omawiane (art. 28 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy o VAT) nie podlega obowiązkowi rejestracji jako podatnik VAT UE z tytułu ich nabycia – na przykład usług związanych z nieruchomościami, o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, dla których miejscem opodatkowania jest Polska.

STATUS PODATNIKA VAT UE
Naczelnik urzędu skarbowego rejestruje podmiot, który dokonał zawiadomienia, jako podatnika VAT UE. Rejestracja ta polega na wydaniu przez naczelnika urzędu skarbowego na druku VAT-5UE stosownego potwierdzenia.
Podatnicy VAT UE dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia lub wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów bądź nabywający omawianą grupę usług (art. 28 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy o VAT) podają numer, pod którym są zidentyfikowani na potrzeby podatku, poprzedzony kodem PL.
Złożenie zgłoszenia VAT-R/UE i uzyskanie statusu podatnika VAT UE umożliwia nieopodatkowanie w kraju dokonanej przez podatnika wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Natomiast w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów umożliwia nieopodatkowanie jej w państwie dostawcy. Dotyczy to również nabycia omawianej grupy usług (art. 28 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy o VAT).
Brak rejestracji jako podatnik VAT-UE nie zwalnia z obowiązku opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów czy importu usług.
Dopiero wniesienie przez tych podatników kaucji gwarancyjnej, zabezpieczenia majątkowego lub gwarancji bankowej w wysokości 250 000 zł przywraca krótsze ustawowe terminy.
Wydłużenie terminu zwrotu przestaje obowiązywać, począwszy od rozliczenia za okres

UWAGA
W przypadku podatników rozpoczynających wykonywanie działalności gospodarczej oraz podatników, którzy rozpoczęli jej wykonywanie w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed złożeniem zawiadomienia, i którzy zostali zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, termin zwrotu różnicy podatku wydłuża się do 180 dni.

rozliczeniowy następujący po upływie 12 miesięcy lub 4 kwartałów, za które podatnik składał deklaracje podatkowe i rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych. W tym terminie podatnik, który złożył kaucję, może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o jej zwrot.
W przypadku zaprzestania przez podmiot zarejestrowany jako podatnik VAT UE wykonywania ww. czynności obligujących do rejestracji podmiot ten powinien na piśmie zgłosić ten fakt naczelnikowi urzędu skarbowego przez aktualizację zgłoszenia rejestracyjnego. Zgłoszenie to składa się w terminie 15 dni, licząc od dnia zajścia tej okoliczności. Stanowi ono dla naczelnika urzędu skarbowego podstawę do wykreślenia z rejestru danego podatnika VAT UE.
Jeśli podmiot nie złoży za 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracji podatkowej, naczelnik urzędu skarbowego także wykreśla ten podmiot z rejestru jako podatnika VAT UE i powiadamia go o powyższym.
Wykreślenie z rejestru podatnika VAT jest równoznaczne z wykreśleniem go z rejestru jako podatnika VAT UE.
Formularz VAT-R/UE składa się jako załącznik do formularza VAT-R. Niemniej jeżeli podatnik nie złożył go wraz z tym formularzem, ponieważ nie przewidywał, że będzie wykonywał czynności powodujące powstanie takiego obowiązku, to nic nie stoi na przeszkodzie, by złożył go w trakcie okresu, w którym jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Należałoby jednak wówczas zaktualizować zgłoszenie VAT-R ze względu na informację o dołączeniu formularza VAT-R/UE.

Krzysztof Rustecki
konsultant podatkowy

TO WARTO WIEDZIEĆ
Podatnicy VAT UE, którzy chcieliby potwierdzić numer identyfikacyjny swojego kontrahenta z innego państwa członkowskiego UE, mogą zwrócić się o to (na piśmie, faksem, telefonicznie lub pocztą elektroniczną) do:
- właściwego naczelnika urzędu skarbowego,
-Biura Wymiany Informacji o VAT Ministerstwa
Finansów — Ośrodek Zamiejscowy w Koninie, ul. Poznańska 46, 62–510 Konin,
tel.: (063) 242 33 55, fax: (063) 240 19 89,
e-mail: numery.vat@mofnet.gov.pl
Uzyskanie tego potwierdzenia jest bezpłatne. Numer można także potwierdzić na stronie internetowej KE:
http://www.europa.eu.int/comm/
taxation_customs/vies/pl/vieshome.htm